Systemy radarowe są jednym z kluczowych filarów współczesnego lotnictwa cywilnego i wojskowego. Od pierwszych, masywnych instalacji pokładowych po lekkie, wielofunkcyjne stacje AESA, radar wyznacza granice tego, jak bezpiecznie, efektywnie i skutecznie można operować w przestrzeni powietrznej. Jego znaczenie obejmuje zarówno prowadzenie statków powietrznych w każdych warunkach pogodowych, jak i precyzyjne naprowadzanie uzbrojenia, wykrywanie zagrożeń czy optymalizację ruchu w zatłoczonym niebie. Rozwój technologii półprzewodnikowych, przetwarzania sygnałów i algorytmów sztucznej inteligencji sprawia, że systemy radarowe coraz częściej pełnią rolę centralnego „zmysłu” pokładowej i naziemnej infrastruktury lotniczej, integrując dane z wielu sensorów i wspierając załogi w szybkim podejmowaniu krytycznych decyzji.
Podstawy działania radarów w lotnictwie
Radar (Radio Detection and Ranging) wykorzystuje fale radiowe do wykrywania i określania położenia obiektów. W lotnictwie proces ten ma kilka kluczowych etapów, które determinują możliwości systemu: generowanie sygnału, emisja przez antenę, propagacja w przestrzeni, odbicie od celu oraz odbiór i przetwarzanie echa. Analiza opóźnienia czasowego oraz zmiany częstotliwości (efekt Dopplera) pozwala wyznaczyć odległość, azymut, wysokość (w zależności od geometrii układu anten) oraz prędkość względną obiektu względem statku powietrznego lub naziemnej stacji radarowej.
W zastosowaniach lotniczych szczególnie istotne są pasma częstotliwości zapewniające kompromis między zasięgiem, rozdzielczością a odpornością na zakłócenia atmosferyczne. Wykorzystuje się głównie pasma L, S, C, X i Ka, z których każde ma odmienną charakterystykę propagacji i typowe obszary zastosowań. Radar kontroli ruchu lotniczego dalekiego zasięgu będzie pracował inaczej niż pokładowy radar pogodowy, a radar myśliwski użyje innych parametrów emisji niż radar lądowania precyzyjnego ILS czy MLS.
Istotnym parametrem jest też tzw. skuteczna powierzchnia odbicia (RCS – Radar Cross Section) obiektu. Metalowy samolot pasażerski ma duże RCS, dzięki czemu łatwo go wykryć z dużej odległości, natomiast samoloty i pociski o obniżonej wykrywalności (stealth) projektuje się w taki sposób, by jak najwięcej energii radarowej odbijało się w kierunkach innych niż radar iluminujący. W odpowiedzi powstały techniki wieloczęstotliwościowe, skanowanie wielokierunkowe oraz zaawansowane algorytmy fuzji danych, które ograniczają efektywność technologii stealth.
Radar lotniczy musi radzić sobie z szeregiem zakłóceń, takich jak echo od ziemi (ground clutter), chmury, opady atmosferyczne czy inne ruchome cele. Stosowanie filtrów Dopplerowskich, adaptacyjnych algorytmów MTI (Moving Target Indication) i MTD (Moving Target Detection), a także cyfrowych metod przetwarzania sygnałów pozwala odróżnić interesujące cele od tła. W systemach wojskowych dodatkowym wyzwaniem jest obecność aktywnych i pasywnych zakłóceń wprowadzanych przez przeciwnika (jamming, chaff, flary), co wymusza rozbudowane środki przeciwdziałania elektronicznego i adaptacyjnego kształtowania wiązki antenowej.
Kolejnym elementem kluczowym dla lotnictwa jest integracja radarów z innymi systemami pokładowymi. Dane radarowe są łączone z informacjami z systemów IRS/INS, GPS, systemów optoelektronicznych (EO/IR), transponderów oraz łączności taktycznej lub cywilnej. Powstający w ten sposób skonsolidowany obraz sytuacji powietrznej jest prezentowany pilotowi lub operatorowi w postaci intuicyjnych zobrazowań, map syntetycznych i symboliki taktycznej, umożliwiając szybkie podejmowanie decyzji w skomplikowanych warunkach operacyjnych.
Rodzaje systemów radarowych w lotnictwie cywilnym
Lotnictwo cywilne korzysta z szerokiego spektrum systemów radarowych, zarówno naziemnych, jak i pokładowych. Celem nadrzędnym jest zapewnienie bezpieczeństwa i płynności ruchu, minimalizacja ryzyka kolizji oraz umożliwienie operacji w zróżnicowanych warunkach pogodowych, także w obszarach o intensywnym natężeniu ruchu lotniczego.
Radary kontroli ruchu lotniczego
Podstawą zarządzania ruchem w przestrzeni powietrznej są radary pierwotne (PSR – Primary Surveillance Radar) oraz wtórne (SSR – Secondary Surveillance Radar). Radar pierwotny emituje impulsy i odbiera echo od wszystkich obiektów o wystarczająco dużej skutecznej powierzchni odbicia. Nie wymaga instalacji żadnego wyposażenia na pokładzie statku powietrznego, dzięki czemu wykrywa również obiekty nieposiadające transponderów, w tym te potencjalnie nielegalne lub stanowiące zagrożenie. PSR dostarcza przede wszystkim informacji o odległości i kierunku do celu, natomiast jego zdolność do określania wysokości jest ograniczona, jeśli nie jest zintegrowany ze specjalizowanymi systemami wysokościowymi.
Radar wtórny bazuje na transponderach pokładowych, które odpowiadają na sygnał zapytujący (interrogację) nadawaną z naziemnej anteny SSR. Odpowiedź zawiera nie tylko informację o położeniu, ale także dane identyfikacyjne oraz wysokość ciśnieniową samolotu. W nowoczesnych systemach Mode S oraz ADS-B dane te są rozszerzone o numer rejsu, prędkość czy plan lotu. Integracja SSR z pierwotnym radarem obserwacji przestrzeni tworzy spójny obraz ruchu lotniczego, prezentowany kontrolerom w ośrodkach kontroli obszaru (ACC), zbliżania (APP) oraz wieżach kontroli lotniska (TWR).
Dodatkiem do klasycznych systemów radarowych są radary lotniskowe SMR (Surface Movement Radar) oraz bardziej zaawansowane systemy A-SMGCS, pozwalające na śledzenie ruchu na płytach postojowych, drogach kołowania i pasach startowych. Dzięki nim możliwe jest ograniczenie ryzyka incydentów takich jak wtargnięcie na pas startowy, szczególnie w warunkach ograniczonej widzialności, mgły czy intensywnych opadów.
Pokładowe radary pogodowe i nawigacyjne
Samoloty pasażerskie wyposażone są zwykle w pokładowy radar pogodowy pracujący w paśmie X lub C. Jego zadaniem jest wykrywanie obszarów intensywnych opadów i zjawisk niebezpiecznych, takich jak burze, komórki konwekcyjne czy turbulencje w chmurach cumulonimbus. Radar prezentuje pilotom kolorowy obraz intensywności opadów, co ułatwia planowanie tras omijających strefy niebezpieczne. Nowoczesne radary pogodowe wykorzystują polaryzację podwójną (dual-polarization) oraz analizę zmian częstotliwości, pozwalając identyfikować rodzaj opadów i potencjalnie wykrywać obszary turbulencji w czystym powietrzu, choć to wciąż duże wyzwanie techniczne.
Integralnym elementem wielu systemów jest funkcja mapowania terenu (ground mapping), która umożliwia generowanie zobrazowania powierzchni ziemi. Jest to przydatne zwłaszcza w lotach o niskim pułapie, na podejściach nieprecyzyjnych oraz w rejonach o słabej infrastrukturze nawigacyjnej. Współczesne systemy łączą dane radarowe z bazami danych cyfrowego modelu terenu, tworząc systemy TAWS i EGPWS ostrzegające przed zderzeniem z przeszkodami terenowymi i ukształtowaniem powierzchni Ziemi.
Systemy unikania kolizji i wspomagania lądowania
W obszarze bezpieczeństwa krytyczną rolę pełnią systemy unikania kolizji ACAS/TCAS. Choć ich działanie opiera się przede wszystkim na wymianie sygnałów poprzez transpondery SSR, to w nowoczesnych rozwiązaniach coraz częściej integrowane są z danymi radarowymi. Pokładowy radar może dostarczać dodatkowych informacji o ruchu w pobliżu, zwiększając świadomość sytuacyjną załogi. Rozwój technologii ADS-B IN pozwala na bezpośrednie odbieranie pozycji innych statków powietrznych, co uzupełnia dane radarowe i umożliwia bardziej szczegółowe zobrazowania ruchu.
W procesie podejścia do lądowania i samego przyziemienia wykorzystywane są różne systemy, wśród których kluczową rolę pełnią radiolokacyjne systemy ILS oraz nowsze MLS i GBAS. Choć ILS formalnie nie jest klasycznym radarem impulsowym, jego zasada działania opiera się na emisji charakterystycznie kształtowanych sygnałów radiowych, które umożliwiają precyzyjne określenie odchylenia od ścieżki podejścia w pionie i poziomie. W bardziej zaawansowanych rozwiązaniach stosuje się radary lądowania precyzyjnego PAR (Precision Approach Radar), które pozwalają kontrolerom naprowadzać samolot po optymalnej ścieżce zniżania nawet przy bardzo ograniczonej widzialności.
W lotnictwie cywilnym coraz większe znaczenie ma integracja radarów z systemami satelitarnymi GNSS oraz naziemnymi środkami nawigacyjnymi. Otwiera to drogę do wdrażania koncepcji PBN (Performance Based Navigation) i optymalizacji tras przelotowych, podejść i odlotów. Radary, choć wciąż kluczowe dla zapewnienia widzialności technicznej, stają się częścią szerszego ekosystemu zarządzania ruchem, w którym ich rola jest stopniowo rozszerzana o funkcje predykcyjne, wspomagane analizą big data i algorytmami uczenia maszynowego.
Systemy radarowe w lotnictwie wojskowym
Lotnictwo wojskowe stawia znacznie wyższe wymagania wobec systemów radarowych niż sektor cywilny. Oprócz niezawodności i dokładności kluczowe są takie cechy jak odporność na zakłócenia elektromagnetyczne, możliwość pracy w trybie dyskretnym, wielofunkcyjność oraz zdolność do śledzenia wielu celów jednocześnie w złożonym środowisku walki. Radar staje się centralnym elementem uzbrojenia ofensywnego i defensywnego, a jego parametry często decydują o przewadze w powietrzu.
Pokładowe radary myśliwskie i wielozadaniowe
W kabinach myśliwców i samolotów wielozadaniowych kluczową rolę odgrywają pokładowe radary impulsowo-dopplerowskie, a w nowszej generacji – radary z aktywnym skanowaniem fazowym AESA (Active Electronically Scanned Array). Zamiast mechanicznego obracania anteny stosuje się matryce tysięcy elementów nadawczo-odbiorczych, których faza jest cyfrowo sterowana, co pozwala niemal natychmiastowo zmieniać kierunek wiązki, dzielić ją na wiele sektorów lub realizować jednocześnie różne zadania (np. śledzenie i jednoczesne naprowadzanie kilku pocisków na różne cele).
Radary tego typu pracują zazwyczaj w paśmie X, zapewniając wysoką rozdzielczość i dokładność śledzenia. Mogą prowadzić obserwację dalekiego zasięgu w trybie „look-up” (gdy cel znajduje się powyżej linii horyzontu i powyżej samolotu) oraz „look-down/shoot-down” ( gdy obserwują cele na tle ziemi), wykorzystując zaawansowane filtry Dopplerowskie, by oddzielić ruchome obiekty od echa od powierzchni. W trybie powietrze–powietrze radar wykrywa i śledzi samoloty, pociski czy bezzałogowce, natomiast w trybie powietrze–ziemia wykonuje mapowanie terenu o wysokiej rozdzielczości, śledzi ruchome cele naziemne (GMTI – Ground Moving Target Indication) i wspiera nawigację w trudnym terenie.
Radary AESA charakteryzują się także zwiększoną niezawodnością – uszkodzenie pojedynczych modułów nadawczo-odbiorczych nie powoduje utraty całej funkcjonalności, a jedynie obniżenie osiągów. Dodatkowo mogą pracować w trybach o niskiej wykrywalności (LPI – Low Probability of Intercept), co utrudnia przeciwnikowi identyfikację pracy radaru i lokalizację statku powietrznego. Jest to szczególnie istotne dla samolotów o obniżonej wykrywalności, gdzie cała architektura platformy – od kształtu płatowca po emisję radarową – jest podporządkowana minimalizacji prawdopodobieństwa wykrycia.
Radary wczesnego ostrzegania i kontroli przestrzeni
Kluczową rolę w systemach obrony powietrznej pełnią radary wczesnego ostrzegania, zarówno naziemne, jak i umieszczone na samolotach AWACS/AEW&C. Ich zadaniem jest wykrywanie, śledzenie i klasyfikowanie celów powietrznych na dużych odległościach – od dziesiątek do setek kilometrów, a w przypadku dużych stacji naziemnych nawet ponad tysiąca kilometrów. Dzięki temu dowództwo uzyskuje pełny obraz sytuacji w rejonie działań, co umożliwia efektywne rozmieszczenie sił, wczesne ostrzeganie o zbliżającym się zagrożeniu oraz naprowadzanie myśliwców przechwytujących.
Samoloty AWACS, wyposażone w charakterystyczne obrotowe anteny lub zaawansowane systemy antenowe AESA zintegrowane z kadłubem, pełnią rolę powietrznych punktów dowodzenia. Zbierają dane radarowe, przetwarzają je na pokładzie i przekazują do innych statków powietrznych, okrętów oraz stanowisk dowodzenia na lądzie. Dzięki łączom danych o wysokiej przepustowości i odpornych na zakłócenia, możliwe jest tworzenie wspólnego obrazu taktycznego, obejmującego zarówno cele powietrzne, jak i nawodne czy lądowe.
Nowoczesne radary wczesnego ostrzegania wykorzystują modulację częstotliwości, kompresję impulsów, zaawansowane techniki formowania i kształtowania wiązek oraz algorytmy rozpoznawania typów celów na podstawie charakterystyk echa. Szczególnie ważne jest wykrywanie małych celów o niskiej skutecznej powierzchni odbicia, takich jak pociski manewrujące, bezzałogowe statki powietrzne czy śmigłowce lecące na bardzo małej wysokości. Wymusza to stosowanie wielopasmowych zestawów radarowych oraz zaawansowane przetwarzanie sygnału w czasie rzeczywistym.
Zastosowania specjalistyczne i integracja z uzbrojeniem
W lotnictwie wojskowym radar jest także integralną częścią systemów uzbrojenia precyzyjnego. Pociski powietrze–powietrze i powietrze–ziemia mogą wykorzystywać aktywne lub półaktywne głowice radarowe, które w końcowej fazie lotu samodzielnie naprowadzają się na cel. W przypadku głowic półaktywnych samolot-platforma musi oświetlać cel własnym radarem, podczas gdy głowice aktywne zawierają miniaturowy radar, który samodzielnie wyszukuje i śledzi obiekt w ostatnich sekundach przed trafieniem.
W misjach rozpoznawczych stosuje się radary SAR (Synthetic Aperture Radar), które dzięki wykorzystaniu ruchu statku powietrznego i zaawansowanego przetwarzania sygnałów tworzą obrazy powierzchni ziemi o bardzo wysokiej rozdzielczości, niezależnie od warunków oświetlenia i pogody. Radary SAR znajdują się zarówno na samolotach załogowych, jak i bezzałogowych, umożliwiając długotrwały nadzór nad obszarami działań, wykrywanie zmian w infrastrukturze, ruchu pojazdów czy maskowanych obiektów.
Istotnym obszarem rozwoju jest integracja radarów z systemami walki elektronicznej (EW). Ten sam zestaw anten i modułów nadawczo-odbiorczych może zarówno prowadzić klasyczne rozpoznanie radiolokacyjne, jak i aktywnie zakłócać radary przeciwnika, wprowadzać fałszywe cele, a nawet zakłócać systemy łączności. Wymaga to zaawansowanego zarządzania widmem elektromagnetycznym i ogromnej mocy obliczeniowej, jednak istotnie zwiększa elastyczność i przewagę taktyczną platformy.
Rozwój technologii radarowych i przyszłość w przemyśle lotniczym
Postęp w dziedzinie półprzewodników, cyfrowego przetwarzania sygnałów i oprogramowania sprawia, że systemy radarowe przechodzą głęboką transformację. Zwiększa się rozdzielczość zobrazowania, dokładność lokalizacji celów, szybkość reakcji systemów oraz możliwości integracji danych z wielu źródeł. Trendem dominującym jest przejście od rozwiązań analogowych i mechanicznych do w pełni cyfrowych, programowalnych platform radiowych, które można dostosowywać do nowych zadań poprzez aktualizacje oprogramowania, a nie kosztowne modyfikacje sprzętowe.
Cyfrowe radary AESA i programowalne front-endy
Kluczową technologią stały się radary AESA z elektronicznie skanowaną wiązką. Wraz z rozwojem tranzystorów z azotku galu (GaN) i arsenku galu (GaAs) możliwe jest tworzenie modułów nadawczo-odbiorczych o wyższej mocy, sprawności i niezawodności niż w starszych rozwiązaniach. Dzięki temu zwiększa się zasięg wykrywania, odporność na zakłócenia oraz możliwość jednoczesnego prowadzenia wielu trybów pracy – na przykład obserwacji powietrznej, mapowania terenu i śledzenia celów naziemnych.
Programowalne front-endy radiowe (SDR – Software Defined Radio) umożliwiają zmianę parametrów pracy radaru poprzez odpowiednie oprogramowanie. Możliwe staje się dynamiczne dostosowywanie częstotliwości, mocy, kształtu impulsów i algorytmów przetwarzania do aktualnych warunków atmosferycznych, taktycznych i wymogów misji. Dla przemysłu lotniczego oznacza to większą elastyczność projektowania platform oraz dłuższy cykl życia systemów, które można modernizować poprzez aktualizacje oprogramowania zamiast kosztownych przemian konstrukcyjnych.
Integracja radarów z systemami bezzałogowymi i kosmicznymi
Rosnąca rola bezzałogowych statków powietrznych (UAV) generuje nowe potrzeby w zakresie miniaturyzacji i integracji radarów. Małe drony rozpoznawcze wymagają lekkich, energooszczędnych systemów mogących zapewnić podstawową świadomość sytuacyjną, wykrywanie przeszkód czy mapowanie terenu. Większe platformy MALE i HALE będą z kolei przenosić zaawansowane radary SAR/GMTI, umożliwiając długotrwałe misje nadzoru na rozległych obszarach. Integracja danych z wielu UAV z radarami naziemnymi i satelitarnymi pozwoli tworzyć gęste sieci sensorów, zwiększające odporność całego systemu na zniszczenie pojedynczych elementów.
W domenie kosmicznej rośnie znaczenie satelitarnych radarów SAR obserwujących Ziemię, które współpracują z lotniczymi systemami rozpoznawczymi. Informacje z satelitów mogą służyć jako dane wejściowe dla systemów planowania misji, wstępnej lokalizacji celów czy monitorowania zmian środowiskowych. W połączeniu z lotniczymi radarami wysokiej rozdzielczości umożliwia to tworzenie wieloskalowych, wieloczasowych baz danych, wykorzystywanych zarówno w zastosowaniach wojskowych, jak i cywilnych – od zarządzania kryzysowego po monitoring infrastruktury krytycznej.
Sztuczna inteligencja i przetwarzanie danych radarowych
Ogromna ilość danych generowanych przez współczesne radary wymaga zaawansowanych metod analizy i filtracji. Algorytmy uczenia maszynowego i sztucznej inteligencji wykorzystywane są do klasyfikacji celów, wykrywania anomalii, predykcji trajektorii oraz optymalizacji pracy całego systemu. Modele oparte na głębokich sieciach neuronowych potrafią odróżnić echo od ptaków, dronów, samolotów czy opadów atmosferycznych z większą skutecznością niż klasyczne algorytmy deterministyczne.
W lotnictwie cywilnym AI może wspierać kontrolerów ruchu lotniczego, sugerując optymalizację sekwencji lądowań, przelotów i odlotów na podstawie złożonej analizy danych radarowych, pogodowych i planów lotu. W lotnictwie wojskowym sztuczna inteligencja pomaga w automatycznym rozpoznawaniu typów samolotów i pocisków na podstawie charakterystyki echa, a także w przewidywaniu potencjalnych manewrów przeciwnika. Jednocześnie generuje to nowe wyzwania związane z cyberbezpieczeństwem i odpornością na fałszywe dane (spoofing), co wymaga odpowiednich systemów walidacji i redundancji.
Wraz z rozwojem mocy obliczeniowej procesory graficzne, układy FPGA i dedykowane akceleratory AI są coraz częściej integrowane bezpośrednio z systemami radarowymi. Umożliwia to przetwarzanie danych blisko źródła (edge computing), zmniejszając opóźnienia oraz obciążenie łączy transmisyjnych. W efekcie możliwe staje się wdrożenie coraz bardziej złożonych algorytmów w czasie rzeczywistym, co ma kluczowe znaczenie zarówno dla systemów unikania kolizji, jak i dla taktycznych systemów walki elektronicznej.
Znaczenie dla przemysłu lotniczego i wyzwania regulacyjne
Dla przemysłu lotniczego systemy radarowe stanowią zarówno obszar intensywnej rywalizacji technologicznej, jak i strategiczną domenę regulacyjną. Producenci samolotów cywilnych i wojskowych muszą uwzględniać w projektowaniu płatowca wymagania dotyczące integracji anten, chłodzenia, zasilania oraz kompatybilności elektromagnetycznej. W przypadku myśliwców czy samolotów stealth geometria anten radarowych i materiałów absorbujących fale elektromagnetyczne wprost wpływa na całą architekturę konstrukcyjną statku powietrznego.
W sferze regulacyjnej kluczową rolę odgrywają organizacje międzynarodowe i krajowe – jak ICAO, EASA, FAA czy poszczególne urzędy lotnictwa wojskowego – które definiują normy dotyczące pasm częstotliwości, poziomów mocy, procedur testowych oraz interoperacyjności. Wprowadzenie nowych systemów, takich jak zaawansowane radary AESA w samolotach pasażerskich czy zintegrowane systemy nadzoru przestrzeni powietrznej opierające się na fuzji danych radarowych i ADS-B, wymaga wieloletnich procesów certyfikacji i analiz wpływu na istniejącą infrastrukturę.
Jednocześnie pojawiają się wyzwania związane z rosnącą liczbą użytkowników przestrzeni powietrznej. Dynamicznie rozwija się sektor lotnictwa ogólnego, samolotów biznesowych, dronów komercyjnych oraz przyszłych statków powietrznych o pionowym starcie i lądowaniu, realizujących usługi miejskiej mobilności powietrznej. Aby zapewnić bezpieczne współistnienie tych wszystkich kategorii użytkowników, niezbędne są nowe koncepcje zarządzania przestrzenią, w których systemy radarowe, uzupełnione o łączność satelitarną i naziemną, będą odgrywać rolę kluczowego elementu infrastruktury, pozwalającego na utrzymanie wysokiego poziomu bezpieczeństwa przy rosnącym obciążeniu przestrzeni powietrznej.
W rezultacie systemy radarowe pozostają jednym z najbardziej strategicznych segmentów technologii lotniczych. Ich doskonalenie wpływa bezpośrednio na bezpieczeństwo, efektywność operacji oraz zdolności obronne państw, a równocześnie generuje znaczące wyzwania projektowe, regulacyjne i ekonomiczne. Niezależnie od rozwoju alternatywnych metod wykrywania i nawigacji, takich jak systemy optoelektroniczne czy globalne systemy satelitarne, radar pozostaje podstawowym narzędziem zapewniającym niezależność, odporność i wysoką jakość informacji o otoczeniu lotniczym.
Wraz z kolejnymi generacjami statków powietrznych rośnie znaczenie integracji między radarami a innymi czujnikami i systemami misji. Powstają złożone architektury „sensor fusion”, w których dane z radaru, systemów IRST, kamer wysokiej rozdzielczości, lidarów czy sensorów pasywnych łączone są w jeden spójny obraz sytuacyjny. Lotnictwo staje się coraz bardziej zależne od jakości tej integracji, a nie tylko od pojedynczych parametrów każdego z sensorów. Dla przemysłu oznacza to konieczność ścisłej współpracy między producentami radarów, awioniki, systemów łączności i oprogramowania, a także inwestycje w standardy wymiany danych, otwarte architektury i możliwości modernizacji w cyklu życia statku powietrznego.
W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera rozwój radarów o obniżonej sygnaturze emisji, zdolnych do działania w zatłoczonym spektrum i wspieranych przez sztuczną inteligencję. Możliwość adaptacyjnej pracy w zmiennym środowisku elektromagnetycznym, odporność na zakłócenia i ataki cybernetyczne, a także zdolność do integracji z systemami naziemnymi, morskimi i kosmicznymi decydują o roli, jaką radar odgrywa w całym ekosystemie lotniczym. Przemysł lotniczy, zarówno cywilny, jak i wojskowy, znajduje się zatem w fazie, w której dalszy wzrost możliwości operacyjnych będzie w ogromnym stopniu zależał od tego, jak skutecznie uda się rozwijać i wdrażać coraz bardziej zaawansowane, wielofunkcyjne, cyfrowe i sieciocentryczne systemy radarowe, zdolne sprostać wymaganiom nowoczesnego i przyszłego ruchu lotniczego.
